“Samenwerking met onze ervaringsdeskundigen was doorslaggevend”

augustus 2025 door John van Enckevort  | Foto's: John Smits

Eens per drie jaar wordt de Meest Toegankelijke Gemeente van Nederland gekozen. Na het Limburgse Stein in 2021 kreeg Oude IJsselstreek in 2024 die eer. De finalist van drie jaar geleden was dus al goed bezig, maar heeft daarna echt de puntjes op de i gezet, vindt de jury. Hierbij wordt vooral de samenwerking met Stichting Onbeperkt Meedoen bijzonder geprezen. Wethouder Janine Kock: “We zijn goed bezig, maar het is nooit af.”

Aan deze verkiezing doen in principe alle 342 Nederlandse gemeenten mee. Je hoeft je er dus niet voor op te geven. Eigen inwoners kunnen via online beoordelingsformulieren op de site van de VNG hun gemeente in de top 10 schrijven, in een tweede ronde kunnen alle Nederlanders stemmen op een van deze tien. Uiteindelijk kiest de vakjury uit drie finalisten de winnaar. Wethouder Inclusie Janine Kock van Oude IJsselstreek: “Voor ons is het heel belangrijk dat iedereen in de gemeente zoveel mogelijk mee kan doen. Dat geldt voor iedereen met een beperking, maar net zo goed voor bijvoorbeeld ouderen en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.”

In het DNA
Aanjager van toegankelijkheid is in Oude IJsselstreek ongetwijfeld oud-burgemeester Otwin van Dijk geweest, die zelf in een rolstoel zit. Na zijn vertrek begin 2024 blijkt dat aandacht voor inclusiviteit de gemeente ondertussen in het DNA is gaan zitten, zo luidde het juryrapport. Dat uit zich onder andere in de realisatie van meer dan honderd opengestelde toiletten, in samenwerking met ondernemers. Of in de vier handbikesroutes dwars door de vijftien kernen tellende gemeente. Mensen met een visuele beperking zijn erg geholpen met het prikkelarm(er) maken van evenementen, zoals bij de kermis, met carnaval en tijdens de Sinterklaasintocht. “Evenementen met veel lawaai, toeters en bellen”, stelt Erna Moons. Zij heeft een visuele beperking en is een van de twintig vrijwilligers die via de Stichting Onbeperkt Meedoen de gemeente adviseert. “Zoveel prikkels vind ik niet fijn, en mijn geleidehond Aica zeker niet. Dat de kermis bijvoorbeeld tijdens bepaalde uren het geluid en het licht sterk reduceert, maakt het weer leuk.”

Oren en ogen
Wethouder Kock vult aan: “Soms lijkt iets lastig, maar blijkt de oplossing nog niet eens zo moeilijk. Zo hebben we met de deelnemende wagens aan de carnavalsoptocht afgesproken dat ze in één straat ‘stil’ zijn. Dat was een groot succes, we zagen ook veel ouders met jonge kinderen speciaal daarom naar die straat lopen.” Toch zit de uitverkiezing tot Meest Toegankelijke Gemeente volgens Kock niet in een optelsom van alle gerealiseerde oplossingen en maatregelen. Knikkend naar Moons: “Doorslaggevend was onze samenwerking met Onbeperkt Meedoen. Als ervaringsdeskundigen zijn zij onze oren en ogen in de gemeente.” Moons lacht, ze geniet ook echt van haar werk bij de stichting. En dan met name van de gastlessen ‘Onbeperkt op school’. Hierin laten vrijwilligers met uiteenlopende handicaps de leerlingen op vaak actieve wijze ervaren wat een beperking inhoudt. “Daardoor snappen ze meteen hoe belangrijk toegankelijkheid is.”

Tafelpoten
Zo zijn veel tafels in horecagelegenheden te laag om er je rolstoel onder te kunnen schuiven. Moons: “Eten wordt daardoor ingewikkeld. Als werkgroep stelden wij voor om houten klossen onder de tafelpoten te plaatsen.” De gemeente dacht meteen mee: “Die klossen worden nu gemaakt door dagbesteding WAGU in Gendringen”, vult Kock aan. “Horecaondernemers krijgen de eerste set van ons cadeau. Willen ze er meer, dan kan dat tegen een kleine vergoeding. Ondertussen levert WAGU al klossen tot in de verre omgeving.” Voor mensen met een visuele beperking werkt de gemeente ook aan meer straten met geribbelde geleidetegels. Vijfhonderd stuks (tweedehands) werden al gratis opgehaald in Elburg, waardoor dit project circulair eveneens een succes is.

Schutting
De lijntjes tussen Oude IJsselstreek en de stichting zijn kort. Zo vergadert Onbeperkt Meedoen in het gemeentehuis in Gendringen. Problemen op het gebied van fysieke, digitale of sociale toegankelijkheid worden zo direct aangekaart. Wethouder Kock: “Het mooie is, dat zo’n probleem nooit alleen maar bij ons over de schutting wordt gegooid. Vaak geeft de stichting er al een oplossing of een oplossingsrichting bij. Daardoor kunnen wij meestal snel handelen.”

Nog ruim twee jaar staat het bordje ‘Meest Toegankelijke Gemeente 2024’ pontificaal voor het gemeentehuis. “Daar zijn wij trots op. Maar het is nooit af, het is nooit een tien. Dus niet achteroverleunen, maar verdergaan op de weg die we zijn ingeslagen”, zo sluit Kock af.